Al jaren werkt Waterschap De Dommel, in fases, aan het herstel van de Tongelreep. Vanaf de Achelse Kluis, langs de visvijvers in Valkenswaard, en bij de Hurken tot aan de Wilhelminalaan in Aalst Waalre. In 2010 is in Aalst de Tongelreep tussen de Achtereindstraat en de Burgemeester Mollaan aangepakt. Er is een nieuwe meander gegraven, waardoor de Tongelreep nu door het landschap kronkelt en de omliggende graslanden zijn natuurlijker ingericht. Nu zijn er ook ontwerpen gemaakt voor het herstel van de beek langs het Brabantia terrein, tussen de Brabantialaan en de Eindhovenseweg.
De Tongelreep bij de Wilhelminalaan in Aalst, juni 2010
Op 25 april 2013 was er een inloopbijeenkomst in buurthuis De Pracht. Hier hebben de projectmedewerkers van Waterschap De Dommel de plannen toegelicht. Diverse belangstellenden hebben de plankaarten bekeken en reageerden enthousiast.
Projectleider Hans Koekkoek: "Ook op dit traject willen we de Tongelreep laten kronkelen. De meeste ruimte om dit te kunnen realiseren, is bij het bos en ook ter hoogte van de sportkantines. Deze ruimte willen we optimaal benutten voor de aanleg van nieuwe meanders en het herstellen van historische meanders. Door deze aanpassingen wordt de beek langer en ontstaat er meer variatie in stroming. Dit is goed voor de kwaliteit van het water, maar ook voor dieren en planten. Daar waar we minder ruimte hebben, langs de sportvelden, passen we een zogenoemde micro-meandering toe. Dit houdt in dat er langs de oever op enkele plaatsen boomstronken worden gelegd om zo meer stroomsnelheid te creëren en komen er op verschillenden plaatsen grindbankjes in de beek". Door het uitvoeren van deze beekherstellende maatregelen draagt het waterschap bij aan de Europese doelstellingen van het Kader Richtlijn Water (KRW).
Het projectplan is klaar en is tot en met 9 mei 2013 ter inzage voor iedereen. Deze officiële bekendmaking is digitaal te vinden op http://www.dommel.nl/, voorzien van alle bijlagen. Wie er belangstelling heeft voor de plankaarten of hierover nog vragen stellen wil, kan op donderdag 25 april binnenlopen in gemeenschapshuis De Pracht. Het komende halfjaar worden de benodigde vergunningen aangevraagd en de uitvoering van het werk voorbereid. Naar verwachting kan in het najaar gestart worden met de uitvoering van de werkzaamheden. De realisatie van de project wordt mede mogelijk gemaakt door een financiele bijdrage van de Provincie Noord-Brabant.
Dinsdag 15 juni 2010 opende watergraaf Peter Glas de heringerichte Tongelreep in Aalst op symbolische wijze. Dit gebeurde in samenwerking met wethouder Teeven van de gemeente Waalre. Onder het toeziend oog van vele belangstellende buurtbewoners onthulden de watergraaf en wethouder een eeuwenoud bankje. Vanaf hier kan men zitten genieten van het heringerichte Tongelreepdal.
Waterschap De Dommel is begin februari 2010 gestart met de herinrichting van de beek. De oude loop is gedeeltelijk gedempt en tussen de Brabantialaan en de Wilhelminalaan is een nieuwe meander gegraven. Ook de oostelijk gelegen graslanden zijn opnieuw ingericht. Er is ruimte gemaakt voor bloemrijk grasland. Door op een aantal plaatsen nieuwe beplanting en bomenrijen aan te leggen worden de perceelgrenzen weer duidelijker zichtbaar. De breed uitgroeiende heggen zijn met hun bloesem, vruchten en beschutting een belangrijk onderdeel van landschap voor allerlei dieren. Onder de brug bij de Wilhelminalaan kunnen dieren zonder gevaar onder de weg door via de faunapassage.
Tijdens de graafwerkzaamheden aan de Tongelreep is een bijzondere archeologische vondst gedaan. Het is moeilijk om de datering exact vast te stellen, aangezien regulier vondstmateriaal als metaal en aardewerk ontbreekt. Er zijn 25 eikenhouten palen, 112 planken en enkele bewerkte boomstammen aangetroffen. Een paalconstructie, dat vermoedelijk een laatmiddeleeuwse beschoeiing is geweest om de oever te verstevigen. Of de randstructuren van een watermolen, om zo het water in de beek te begeleiden. Het kan zijn dat er vroeger een brug heeft gestaan of dat een gedeelte van de paalconstructie als stuw heeft gediend. Over enkele weken wordt het definitieve onderzoekrapport verwacht.
Een eeuwenoude boomstam, opgegraven uit de Tongelreep, doet voortaan dienst als zitbank op een plek met uitzicht over het Tongelreepdal.
Het deeltraject, tussen de Wilhelminalaan en de Brabantialaan, maakt onderdeel uit van groter plan. De Tongelreep is een van de mooiste beken van de regio. In 2006 is de Tongelreep bij de visvijvers in Valkenswaard volledig heringericht. Door de recent uitgevoerde projecten is niet alleen de beek én het beekdal over een aanzienlijke lengte hersteld, maar ook zijn alle stuwen verwijderd en vispasseerbaar gemaakt. Op het Waalrese grondgebied moet nog ongeveer de helft van 6 km beekdal heringericht worden: bij Brabantia en Achtereind. Het traject bij Brabantia is in voorbereiding (april 2013). Bij de uitwerking van het deelgebied bij Achtereind zijn nieuwe onderzoeksvragen naar voren gekomen die eerst beantwoord moeten worden. Dit gedeelte van het Tongelreepdal is als Natte NatuurParel aangewezen en ligt gedeeltelijk in Natura 2000 gebied. Deze natte-natuurparel-opgave én de bescherming vanuit Natura 2000 vragen meer voorbereidingstijd en meer uitwerking van het plan.
Heeft u nog vragen, dan kunt u contact opnemen met Hans Koekkoek van Waterschap De Dommel. Tel: 0411-618 408, E-mail: hkoekkoek@dommel.nl.
Geactualiseerd: 19 april 2013
© Waterschap De Dommel
