Kleine Beerze tussen Middelbeers en Vessem

De Kleine Beerze tussen Middelbeers en Vessem wordt de komende jaren in delen aangepakt. Vanaf sportpark De Klep zal over circa 6 km lengte de nu rechte loop een meer natuurlijke beek vol stroming worden. Ook in de natuurgebiedjes Spekdonken en Molenbroek worden meteen maatregelen genomen. In 2018 staan de eerste werkzaamheden op de planning.

Doel

Hoofddoel van dit project is herstel van de Kleine Beerze over een lengte van ca. 6 km. Beekherstel betekent hier vooral een meer natuurlijke beek vol stroming en een groter leefgebied voor vissen. En met het oog op klimaatverandering kijken we waar water meer ruimte kan krijgen.
De huidige, rechte loop van de Kleine Beerze is te groot voor de hoeveelheid water die erdoor stroomt. Het water stroomt daardoor te traag. De ecologische kwaliteit van de Kleine Beerze moet worden verbeterd. In droge perioden valt de beek op sommige stukken zelfs droog. Op diverse plekken willen we daarom nieuwe meanders (bochten) graven. De oude loop wordt op die plaatsen gedempt.
De Kleine Beerze geldt als Natura 2000 gebied en krijgt extra bescherming vanwege bijzondere of zeldzame planten en dieren.

Resultaat

Door de kronkels en het versmallen van de beek verbetert  de stroomsnelheid en het zuurstofgehalte van het water. En dat is goed voor het leven in en rond het water, voor planten en dieren. Bovendien blijft het water door de extra bochten langer in het gebied,  zodat het grondwater weer wordt aangevuld. Dit helpt verdroging tegen te gaan. En in natte perioden worden juist de afvoerpieken verminderd, wat wateroverlast verderop helpt voorkomen.

Aanpak

De uitvoering van dit project pakken we in delen aan, in overleg en samen met grondeigenaren en omwonenden. En in nauwe samenwerking met onze gebiedspartners van de Levende Beerze. Als waterschap zijn we trekker van alles wat met 'water' te maken heeft, dus van het herstel van de Kleine Beerze en aangrenzende natte natuurgebieden. De voorbereiding loopt al een aantal jaren. In 2016 is deelproject Kleine Beerze Middelbeers al afgerond en in 2017 was het project Landschotse Heide klaar. We bereiden nu de overige deelprojecten voor.

Van noord naar zuid enkele onderdelen van het project (zie de kaart hierboven):

dekzandrug Hillestraat Middelbeers

Middelbeers: Verscholen in het bosje bij de Hillestraat liggen oude, drooggevallen meanders van de Kleine Beerze. Deze willen we weer uitgraven en aan de beek koppelen. Dit voorjaar maakte het waterschap de keuze  een waterloop te behouden, zodat die bij hoge waterafvoer als bypass kan werken.

In dit traject loopt de Kleine Beerze namelijk door een grote natuurlijke zandheuvel (een dekzandrug). Deze werkte vroeger - voor de ruilverkaveling van 1960/1970 - in dit gebied als een soort natuurlijke ‘flessenhals’. Daardoor vonden er in natte tijden veel overstromingen in het Molenbroek en landerijen plaats. Tijdens de ruilverkaveling is het kleine beekje verbreed naar de huidige grote waterloop. 

Molenbroek en Spekdonken: Tussen Vessem en Middelbeers stroomt het water langs de natte natuurgebieden Spekdonken en Molenbroek. Hier komt bijzondere natuur voor die afhankelijk is van voldoende grondwater. Naast het beekherstel nemen we daarom in het project samen met Brabants Landschap enkele eenvoudige maatregelen. Dit heeft ook effect op de (grond)waterstand in omliggende percelen. Hierover zijn we nog met de grondeigenaren in gesprek. Verder willen we het Molenbroek als overstromingsvlakte inrichten, zodat het bij extreme regenval als extra tijdelijke wateropvang kan dienen. We geven het water de ruimte. Dat helpt mee om elders wateroverlast te voorkomen.

Voormalige locatie Van Heijningen: Op deze plek halen we in 2018 de drainage uit de bodem, zodat regenwater langer wordt vastgehouden en in de bodem kan zakken. Drainagebuizen voeren water versneld af naar een sloot of beek. Het is beter als de bodem werkt als een spons en water opneemt.

Dorp aan de Beek in  Vessem: Gemeente Eersel is leidend voor het gebiedsproces Dorp aan de beek . Dat ligt aan de oostoever van de Kleine Beerze bij de dorpskern van Vessem.  Waterschap De Dommel is in gesprek met de grondeigenaren aan de westoever van de Kleine Beerze. We trekken zoveel mogelijk samen  op.

Samenwerking: Levende Beerze leeft, bruist en werkt

De plannen rond de Kleine Beerze Middelbeers-Vessem maken onderdeel uit van gebiedsontwikkeling ‘De Levende Beerze'. De samenwerkende partijen zijn: Provincie Noord-Brabant, Huis van de Brabantse Kempen, gemeenten Oirschot en Eersel, Brabants Landschap, ZLTO en Waterschap De Dommel.

Behalve in totaal 8 km beekherstel - waarvan er 2 km gereed zijn -  is er in Vessem het plan voor het ‘Dorp aan de beek’, waarin wonen vlakbij de Beerze centraal staat. Verder worden de wateromstandigheden in de natuurgebieden Landschotse Heide, Spekdonken en Molenbroek verbeterd. Dat is niet alleen goed voor het behoud en herstel van water en natuur. Het is hier ook goed boeren en er is oog voor recreatie in de Brabantse Kempen. Een gezonde omgeving waar het goed wonen, leven en werken is. Onder de naam ‘Levende Beerze leeft, bruist en werkt’, krijgt het gebied rond de Kleine Beerze daarom de komende jaren extra aandacht in diverse plannen. De organisaties pakken dit gezamenlijk op. Met inwoners, (agrarische) ondernemers en organisaties als Landcoörporatie Dal van de Kleine Beerze worden de verschillende deelplannen opgesteld en uitgevoerd. Rode draad is de Kleine Beerze. Ieder deelplan heeft zijn eigen aanpak en tempo. De bedoeling is een Beerzedal achter te laten, waar ook de volgende generatie trots op kan zijn.

Het project wordt met gedeeltelijke financiële steun
van de Provincie Noord-Brabant gerealiseerd.

 

Meer informatie

Wilt u op de hoogte blijven van de projecten van de Levende Beerze? Meld u dan aan voor de digitale nieuwsbrief.

Heeft u nog vragen, dan kunt u contact opnemen met de projectmanager Eric Schellekens, telefonisch (0411) 618 618  of via e-mail eschellekens@dommel.nl