Ze stonden er niet direct om te springen, de aanleg van een ecologische verbindingszone bij waterloop de Run vlakbij hun bedrijven. Toch zijn akkerbouwer Wil Plasmans en melkveehouder Ad Houbraken nu de beheerders van dit stuk natuur. “Nu worden wij niet belemmerd in onze bedrijfsvoering en het waterschap, provincie en gemeente niet in de aanleg van natuur”, zegt akkerbouwer Wil Plasmans. “En het ziet er prachtig uit”, vult melkveehouder Ad Houbraken aan.

akkerbouwer Wil Plasmans. “En het ziet er prachtig uit”, vult melkveehouder Ad Houbraken aan. BoerenMetWaterEersel005Def.JPG Ad Houbraken en Wil Plasmans (r)
Ad Houbraken (l) en Wil Plasmans (r)

De Run kronkelt tussen het land van Plasmans en Houbraken en twee van hun collega’s door. Langs de beek springt de bloeiende gele strook in het oog tussen de pas ingezaaide akkers. De vorig jaar geplante boompjes en struiken iets verderop vallen nog een beetje in het niet, maar het is goed voor te stellen dat hier over een paar jaar een weelderige bosschage staat waar veel vogels en insecten voorkomen.

Ecologische verbindingszone

“Toen we hoorden over de plannen van de gemeente om nieuwe natuur langs de Run aan te leggen, tekenden we in eerste instantie protest aan”, vertellen de boeren. “We waren bang voor negatieve gevolgen voor onze bedrijven, zoals een stijgend grondwaterpeil. Ons is verzekerd dat dat niet gaat gebeuren. Zo is er een peilbuis gezet om de grondwaterstand te monitoren. In plaats van tegenover elkaar te staan, pakken we het nu samen op.” De ecologische verbindingszone Run (EVZ Run) vormt de schakel tussen de natuurgebieden De Kempen en het Dommeldal. Het inrichten van zo’n natuurlijke verbinding zorgt ervoor dat planten en dieren zich langs de beek van het ene naar het andere gebied kunnen verplaatsen. Daarnaast zorgt de zone ervoor dat afspoeling vanaf landbouwpercelen niet direct in de Run terecht komt.

Uitbesteden beheer

Boeren met water

Waterschap De Dommel heeft de 8 hectare grond, waar de ecologische verbindingszone op ligt, overgedragen aan de gemeente Eersel. Die heeft het beheer ervan uitbesteed aan de vier boeren. Dat beheer verkeert nog in een beginstadium. “Vorig jaar hebben we voor het eerst gemaaid en tijdens de droge zomer de bomen water gegeven”, licht Houbraken toe. “We hebben de strook ingezaaid en struweel aangeplant. Deze struiken, zoals rozen en hazelaar, worden maximaal 4 meter hoog.” Verder bestaat de zone uit bloemen en weiden, plasdras en kikkerpoelen. Tussen de begroeiing en het water loopt een (wandel)pad, dat net zoals de waterkant wordt onderhouden door het waterschap. De gemeente gaat bij het wandelpad informatieborden plaatsen waarop wandelaars kunnen lezen hoe en door wie het stuk natuur wordt beheerd. 

sloot

Verschralen

Plasmans, Houbraken en hun collega’s zorgen voor de begroeide strook, waar ze een cursus voor hebben gevolgd. “We houden met maaien rekening met het broedseizoen voor vogels”, geven ze aan. “Het maaisel voeren we af, omdat het land moet verschralen. Dat is goed voor de diversiteit. Dat maaisel laten we op een stuk gehuurd land composteren, waarna we het op het land kunnen uitrijden als meststof.”
Hoewel de gemeente verantwoordelijk is voor de zone, blijft het waterschap erbij betrokken. “Er komen regelmatig ecologen kijken hoe de natuur ervoor staat. Laatst zagen ze een lepelaar, die is al lang niet meer in dit gebied gezien. Ook zien ze veel zwaluwen”, vertelt Houbraken. “Maar die kwamen hier altijd al veel voor, net als vlinders”, geeft Plasmans aan. “Nu wordt het alleen meer in de gaten gehouden; er komen vaker mensen kijken, dus zien ze automatisch ook meer.”

Voordelen voor boeren

Houbraken en Plasmans verwachten dat agrarisch natuurbeheer zoals bij de Run gaat toenemen. “Boeren hebben kijk op dit type werk. Bovendien zitten ze er bovenop en kunnen ze meteen actie ondernemen als dat nodig is”, zegt Houbraken. Plasmans noemt een voorbeeld: “Vorig jaar tijdens de feestelijke opening van de verbindingszone gaven we aan dat de net aangeplante bomen water nodig hadden. We kregen meteen het verzoek om dat te doen.” Een voordeel voor de ondernemers zelf is het beperken van ongewenste soorten zoals zuring. Bovendien krijgen de ondernemers een financiële vergoeding voor het werk dat ze verrichten. “Het kost tijd. Naast de praktische werkzaamheden, zoals maaien, hebben we bijeenkomsten en volgden we die maaicursus. Daar moet natuurlijk voldoende vergoeding tegenover staan. Hoe die vergoeding precies tot stand komt, moet nog worden vormgegeven”, vertelt Houbraken. “Het beheer zal de komende jaren ook veranderen, omdat de begroeiing verandert”, vult Plasmans aan. “Maar we hebben er vertrouwen in dat we er gezamenlijk uitkomen.”

Verduurzaming bedrijfsvoering

De toenemende aandacht voor verduurzaming en natuurinclusieve landbouw maakt het voor ondernemers extra interessant om zich in te zetten voor natuurbeheer. “Zo kun je dit werk laten meetellen voor de duurzaamheidseisen van bijvoorbeeld FrieslandCampina”, zegt Houbraken. Plasmans vertelt dat hij aan de andere kant van de Run anderhalve meter grond erbij heeft gekregen, nu het waterschap de onderhoudsstrook aan die zijde niet meer nodig heeft. “Zo heb ik de gebruikelijke teelt- en spuitvrije zone vanaf het water kunnen uitbreiden tot 3 meter. Daar heb ik een bloemenmengsel ingezaaid en is het nu een win-winsituatie geworden: het levert extra natuur op en ik kan het laten meetellen voor de verplichte vergroening.”

Belangstelling voor agrarisch natuurbeheer? Neem dan contact op met Wim Cardinaal, wcardinaal@dommel.nl.

Dit artikel komt uit onze agrarische nieuwsbrief Boeren met Water. Wilt u deze nieuwsbrief voortaan 4 x per jaar automatisch in uw mail, meld u dan hier aan.

Heeft u gevonden wat u zocht?