Water, vrede en veiligheid

20 februari 2017 Het was even wennen om onze hoogste generaal, de Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp op 5 december vorig jaar in het Vredespaleis in Den Haag te horen spreken over klimaatverandering en de bedreiging die dat oplevert voor vrede en veiligheid. Het was tijdens de Planetary Security Initiative (PSI 2016). En in februari van dit jaar opende hij de Future Force Conference (FFC 2017) in het World Forum congresgebouw, ook in Den Haag. Vertegenwoordigers van 50 landen kwamen bij elkaar om na te denken over de vraag welke 'ecosystemen' gevormd moeten worden om vrede en veiligheid te waarborgen in een steeds onzekerder wereld. Als ecoloog had ik nooit gedacht dat de militairen (hoewel meestal in groen gehuld) ooit zo'n belang zouden scheppen in ecosystemen. Je komt dit woord steeds vaker tegen - het ecosysteem van vraag en aanbod, het ecosysteem van de lokale economie, het ecosysteem van publiek private samenwerking. Ik moet er wel aan wennen, en vraag me af of een bepaald aspect van de ecologie niet over het hoofd gezien wordt. Dat van eten en gegeten worden...

Tijdens PSI 2016 benadrukte generaal Middendorp in zijn toespraak dat klimaatverandering een acute bedreiging voor de wereldvrede vormt dat miljoenen mensen gaat raken. Hij verwees natuurlijk  naar de grote kennis en ervaring die Nederland heeft op het gebied van overstromingen. Daar hebben we een rol te spelen, niet alleen bij noodhulp en wederopbouw, maar juist ook in het voorkómen van crises en klimaat gerelateerde migratie. Zijn conclusie was helder: “zonder klimaatveiligheid geen veiligheid”. Het hoofd van de VN Conventie voor de bestrijding van woestijnvorming, mw. Monique Barbut, belichtte de risico’s van watertekorten en droogte.  Zij stelde letterlijk dat "100% van alle illegale vluchtelingen naar Europa afkomstig zijn uit Dryland". En ze voorspelde dat dit binnen 10 jaar de gebieden zullen zijn vanwaar de politieke vluchtelingen zullen komen.

Wat betekent dit allemaal voor Europa, voor ons buitenlandbeleid, voor ons veiligheidsbeleid en zelfs voor onze rol als waterschappen? De 1200 deelnemers aan FFC 2017 in Den Haag bogen zich 9 februari  jl. over de samenhang van vrede, veiligheid en tal van andere mondiale en Europese ontwikkelingen. EU vicevoorzitter Frans Timmermans zette de toon in een inspirerende speech waarin hij pleitte voor eenheid en een open samenleving als de ingrediënten die nodig zijn om de uitdagingen - ook van veiligheid - in onze wereld aan te kunnen. De verschillende kanten aan dit debat kwam ook tot uitdrukking in de titels van namen van de werksessies tijdens het congres: "children are the future", "rumble in the urban jungle", "are we all being served?", "natural resources & security nexus", en "engineering for peace". Iemand twitterde verbaasd te zijn dat er een nieuwe alliantie lijkt te ontstaan tussen de internationale milieubeweging en de militairen. Een "green-green alliance".... het kan verkeren!

Op 16 februari was ik in het Waterschapshuis in Amersfoort aanwezig bij een inspiratiedag voor medewerkers van waterschappen en provincies met Defensie. De eerste keer dat zoiets werd georganiseerd . Van verschillende waterschappen waren collega’s in uniform aanwezig. Ik ben daar als oud reservist (1983-2016) trots op. Ik hoop echt dat meer waterschappers willen overwegen om deeltijd militair te worden. Daar is alle aanleiding voor en er zijn over en weer grote voordelen te behalen. Defensie is gebaat bij nieuwe reservisten die kennis en kunde meenemen die nodig is om op te kunnen treden bijvoorbeeld tijdens watersnood. In Nederland maar ook internationaal. En voor het waterschap levert het gemotiveerde, breed georiënteerde, fitte mensen op die hun leiderschapscapaciteiten inzetten voor het waterbeheer, én voor vrede en veiligheid. Mensen die beide organisaties van binnen uit kennen zijn cruciaal als verbinding om ons werk nog beter te doen, en nog effectiever op te treden tegen de gevolgen van klimaatverandering die we overal voelen. Ben je geïnteresseerd, neem dan contact op met het Bureau reservist en samenleving.