Waterschappen dragen bij aan doelstellingen klimaatakkoord

11 juli 2018 Dit is een bericht van de Unie van Waterschappen. Vandaag zijn de hoofdlijnen gepresenteerd voor het Klimaatakkoord dat dit najaar moet worden gesloten. De waterschappen leveren een ambitieuze bijdrage aan de energietransitie door hun duurzame energieopwekking. De waterschappen willen al in 2025 energieneutraal zijn en op lange termijn geheel klimaatneutraal worden. Aquathermie (het benutten van warmte uit water) is genoemd als potentiële alternatieve bron voor verwarming van woonwijken.

Dirk-Siert Schoonman, bestuurslid van de Unie van Waterschappen: "Wij vragen om stevige afspraken, want ieders inspanning is hard nodig om de nationale doelstellingen te realiseren. Waterschappen nemen al veel maatregelen om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen, zoals versterking van de dijken en het bestrijden van wateroverlast. Maar het blijft dweilen met de kraan open als de oorzaak van het klimaatprobleem, de uitstoot van broeikasgassen, niet wordt aangepakt. Daarom moeten nu door alle sectoren alle zeilen worden bijgezet."

Een aantal thema’s in het Klimaatakkoord is voor de waterschappen van bijzonder belang:

  • Energieneutraliteit en klimaatneutraliteit van de waterschappen door opwek van duurzame energie
  • Ter beschikking stellen van aquathermie (energie uit de temperatuurverschillen van oppervlakte- en afvalwater) als alternatief voor aardgas 
  • Samenwerking met gemeenten, provincies en bedrijven in de Regionale Energie Strategieën
  • Reductie van CO2-uitstoot door winning van grondstoffen en duurzaam inkoop en aanbesteden 
  • Faciliteren van vermindering van broeikasgassen uit veenweidegebieden
  • Faciliteren van de circulaire economie: de afvalstoffenwet en knellende wet- en regelgeving


Duurzame energie
Waterschappen leveren een bijdrage aan de beoogde CO2-reductie door de opwek van duurzame energie. Dirk-Siert Schoonman: "Het is belangrijk dat de waterschappen niet worden beperkt in hun initiatieven voor de opwek van duurzame energie. We doen dit al jaren door biogas op te wekken op onze rioolwaterzuiveringen en door gebruik van zonnepanelen. Daarnaast zetten we in op het stimuleren van innovaties in het waterbeheer, zoals toepassing van drijvende zonnepanelen en waterstofgas." Een relatief nieuwe potentiële bron die in het Klimaatakkoord wordt genoemd is aquathermie, de toepassing van koude en warmte uit afval- en oppervlaktewater. De waterschappen kunnen warmte ter beschikking stellen aan gemeenten of woningcorporaties als duurzaam alternatief voor aardgas. Deze duurzame energiebron kan in 2050 in theorie zelfs voorzien in 25 tot 40% van de warmtevoorziening van de gebouwen. Om deze bron goed te positioneren in de gemeentelijke warmtetransitieplannen is voorgesteld een driejarig programma aquathermie uit te voeren.

Samenwerking in de regio
Door onder meer de productie van biogas op de rioolwaterzuivering en het beschikbaar stellen van hun terreinen voor wind- en zonne-energie leveren de waterschappen een bijdrage aan de energietransitie in de regio. Via de lokale samenwerking met gemeenten, provincies, netbeheerders, burgercoöperaties en bedrijven kunnen kansen optimaal worden benut. In veenweidegebieden kan met een aangepast peilbeheer de uitstoot van broeikasgassen worden verminderd, maar dit vraagt wel om een bredere maatschappelijke afweging.

Circulaire economie
Ook kunnen de waterschappen met de winning van grondstoffen en duurzaam inkopen en aanbesteden aanzienlijke reductie van CO2-uitstoot boeken. Om bij te dragen aan de circulaire economie pleiten waterschappen voor het aanpassen van knellende wet- en regelgeving, zoals bijvoorbeeld wanneer de afvalstatus het terugwinnen van waardevolle grondstoffen uit afvalwater in de weg staat.

In het Interbestuurlijk Programma dat het Rijk met waterschappen, gemeenten en provincies eerder dit jaar sloten zijn gezamenlijke ambities op het gebied van energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie bijeen gebracht.