Melkveehouder Jan Schapendonk uit Udenhout past al drie jaar naar tevredenheid agrarisch waterbeheer toe op zijn land. “Ik run mijn bedrijf zoals ik gewend was, heb er weinig omkijken naar en het levert me meer financieel rendement op. Waarom zou ik het dan niet doen?”

aanmelden nieuwsbrief

De stroken land die Jan Schapendonk beschikbaar stelt voor agrarisch waterbeheer bleven altijd al wat achter in gras- en maïsopbrengst. “In het voorjaar duurde het best een tijd voordat die grond goed te bewerken was. Dit zorgde al voor een stukje productieverlies en dus minder opbrengst.” De melkveehouder stond er daarom voor open om aan tafel te gaan met het Coöperatie Collectief Agrarisch Natuurbeheer Midden-Brabant, een samenwerking van de Agrarische Natuurverenigingen uit de regio.

Geschikte kandidaat

De Agrarische Natuurvereniging (ANV) benaderde Schapendonk omdat een paar van zijn percelen pal aan de watergang de Roomleij liggen. Dat maakt hem een geschikte kandidaat voor agrarisch waterbeheer. Hierbij ligt het accent op een goed randenbeheer langs watervoerende sloten. De randen blijven vrij van bemesting en chemische gewasbescherming, om emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen naar oppervlaktewater te verminderen. Er zijn verschillende beheerpakketten beschikbaar. “Je kunt kiezen voor onder andere bouwland en grasland mét, of zonder beweiding. Omdat ik grasland heb voor voederwinning, een huiskavel voor beweiding en mais teel heb ik voor beide varianten gekozen.” De jaarlijkse vergoeding per hectare is zonder beweiding iets hoger. Het land waar Schapendonk het agrarisch waterbeheer toepast, behelst in totaal zo’n twee hectare grond langs de watervoerende sloot. Samen met de ANV tekende hij de beheereenheden op de kaart in. “De breedte moest tussen de 3 en 6 meter zijn. Ik heb voor de maximale breedte gekozen. Als je doet, dan maar gelijk goed, toch?”

Weinig omkijken naar

Het grote voordeel van zijn deelname zit voor Jan Schapendonk in de combinatie van het kunnen handhaven van zijn normale bedrijfsvoering terwijl hij daar ook nog een vergoeding voor ontvangt. “Ik kan mijn bedrijf runnen zoals ik altijd deed. Ik hoef het niet af te rasteren en mag maaien wanneer ik wil. Het was even een kwestie van de loonwerker instrueren dat die stroken niet bemest mochten worden. Daarna liep alles zoals vanouds. Ik heb er verder weinig omkijken naar.” Omdat deelname niet ten koste gaat van de totale plaatsingsruimte van mest, kan Schapendonk bovendien de betere, hoger gelegen, grond ruimer bemesten.
Ook heeft Schapendonk nog een tip voor collega-boeren: “Sommige boeren hebben een sloot waar bomen langs staan. Onder bomen heb je vaak toch al minder opbrengst. Waarom dan niet deze stroken gebruiken voor agrarisch waterbeheer én daarvoor een vergoeding ontvangen?

Mooi om ontwikkeling te zien

Ook de toegenomen biodiversiteit is voor Schapendonk een pluspunt.  “Ik vind het mooi om te zien wat zo’n strook doet. In het vroege voorjaar ontwikkelt die zich hetzelfde als de rest van het perceel. Tot de zomer heb ik nog behoorlijke grasopbrengsten. In mei ontstaan de eerste verschillen en juni wordt het verschil met het grasland groter, je ziet dat de rand verschraalt.” Door het verschralen van de rand komen er minder meststoffen in het oppervlaktewater, waardoor de kwaliteit van het water verbetert en de biodiversiteit toeneemt. Schapendonk: “Vroeger had ik dat gezien als onkruid. Nu zie ik dat meer als ‘kruiden’. Als ik paardenbloemen zie groeien dan heb ik nog steeds een goede grasmat.” En wat vinden de koeien er van? “De koeien hebben geen voorkeur, ze vinden beide even lekker.”

Meer oog voor de lange termijn

Agrarisch waterbeheer is voor Jan Schapendonk een eerste aanzet geweest in de omschakeling naar biologische melkveehouderij. “Ik liep al langer rond met de gedachte om te schakelen. Mijn deelname aan agrarisch waterbeheer heeft dit in een stroomversnelling gebracht. Het heeft mijn interesse voor het onderwerp aangewakkerd.” Sinds 1 februari 2019 is Schapendonk in omschakeling naar biologisch. “Na vele jaren traditioneel boeren ga je anders naar dingen kijken. Voldoet het aan de verwachtingen die je er van had? Wat is echt belangrijk; de grootste veestapel, de hoogste productie en aan normen voldoen? Of kijk je ook naar duurzaamheid; gezonder vee dat ouder wordt, een grasmat die langer meegaat en meer biodiversiteit? Ik ben steeds meer gaan kijken naar duurzaamheid. Naar de lange termijn.”

Ook aan de slag met agrarisch waterbeheer?

Kijk voor mogelijkheden op uw percelen op www.anbbrabant.nl. Waterschap De Dommel heeft Agrarisch Waterbeheer ondergebracht in de pakketten bij het Collectief. De veldcoördinator van Collectief Midden Brabant helpt u hiermee graag verder.