In het natuurgebied Leenderbos en rond de Tongelreep dreigen stukken bos, natte heide en vennen te verdrogen. Ook staat het kwetsbare gebied onder druk door de stikstofuitstoot. Beschermde planten en dieren in het van oorsprong natte beekdal en moerassen- en vennengebied zijn (bijna) verdwenen. Om waardevolle natuur te herstellen en te behouden, gaat Waterschap De Dommel het beekdal van de Tongelreep herinrichten.

In de vorige eeuw is de beek rechtgetrokken, vergraven en vergroot. Het doel was meer en sneller water te kunnen afvoeren. De beek is sindsdien dieper in het landschap komen te liggen. Het water heeft weinig ruimte voor een natuurlijke loop. Naast hevige regenbuien en pieken in de waterafvoer, hebben we steeds vaker te maken met lange periodes van droogte. Het water stroomt nu te snel het gebied uit. Het beekdal en de omliggende vennen en bosgebieden kampen daardoor met verdroging.

Interactief informatieplatform

Speciaal voor dit project is een interactief informatieplatform ingericht. Op deze website staan onder meer afkortingen uitgelegd die in dit project vaak terugkomen, zoals MER, NRD, PIP en PPWW. In de kaartviewer is openbare geografische informatie verzameld van het projectgebied de Tongelreep. Daar vindt u onder meer informatie over archeologische waarde van het gebied, de locatie van peilbuizen en de historische beekloop.  Het platform zal regelmatig aangevuld worden met nieuwe kaarten.

Op 1 oktober 2019 zijn de laatste kaarten toegevoegd. Momenteel ligt er nog géén projectplan voor herinrichting beekdal De Tongelreep. De ambities zijn wel op kaart gezet. Daarop staan maatregelen die verplicht zijn voor N2000 instandhoudingsopgave en maatregelen die in onze ogen genomen moeten worden om alle doelen in het gebied te kunnen realiseren. Tijdens de bijeenkomst op dinsdagavond 1 oktober hebben we reacties opgehaald op deze kaart. Kon u deze avond niet aanwezig zijn, maar wilt u graag nog uw reactie geven op de kaarten? Op de kaarten kunt u zien welke maatregelen vallen onder verplichte opgave en onze ambitie. Het vastgesteld beleid staat niet ter discussie, wel kunt u suggesties geven hoe we dit kunnen invullen. U kunt tot 20 oktober 2019 via ons interactief platform uw reactie digitaal geven! Klik hiervoor op onderstaande button en ga naar stap 3 Ontwerpplannen.

interactief informatieplatform

Aanpak

Het waterschap gaat ervoor zorgen dat het gebied beter water kan vasthouden. De Tongelreep krijgt daarvoor een natuurlijkere loop, vergelijkbaar met de situatie vóór de kanalisatie rond het jaar 1900. Om de waterkwaliteit te verbeteren, gaan we de stroomsnelheid in de beek variëren en verhogen. Dat kan bijvoorbeeld door flauwere oevers, een hogere beekbodem, meer bochten of het aansluiten van een vroegere loop. Vanuit het voormalig Programma Aanpak Stikstof nemen we herstelmaatregelen om de natte bosjes en vennen rond de beek minder gevoelig te maken voor stikstof (door uitstoot van verkeer, industrie en veehouderij). Denk onder andere aan het op peil brengen en houden van de grondwaterstanden. Het is niet overal te voorkomen dat maatregelen effect hebben op nabij gelegen percelen. Het waterschap heeft nauw contact met de direct betrokken agrariërs, particulieren en natuurbeheerders. Het ontwerpen en uitvoeren van plannen doen we in overleg met alle belanghebbenden en met oog voor het huidige grondgebruik. Ook gaat zij regelmatig letterlijk het veld in om te kijken naar de situatie, de omgeving en de maatregelen die genomen kunnen worden om het project tot een goed einde te kunnen brengen. Zie ook dit filmpje.

Projectgebied

De Tongelreep komt bij de Achelse Kluis vanuit België ons land binnen en stroomt in Eindhoven in de Dommel. In dit project worden maatregelen getroffen op het traject tussen de Achelse Kluis tot voorbij de Valkenswaardse visvijvers. Het gedeelte van de beek tussen de Achelse Kluis en Drie Bruggen zal ook heringericht worden. Een gedeelte van de Tongelreep en het omliggende beekdal is in het verleden al opnieuw ingericht. Zo heeft de beek ten noorden van Achelse Kluis in de jaren ’90 van de vorige eeuw nieuwe meanders gekregen. In 2006 is het traject tussen stuw Drie Bruggen en de Leenderweg / Valkenswaardseweg aangepakt.

Bekijk de pdf van de kaart

Europese natuurdoelen

Dit project is onderdeel van een groter plan om verdroging tegen te gaan van het natuurgebied Leenderbos en Groote Heide. Grote delen van dit gebied zijn zo waardevol, dat ze Europees erkend en beschermd zijn. Door maatregelen te treffen tegen verdroging en tegen de schadelijke invloed van stikstof, beschermen we dit kwetsbare gebied. Dit doen we met een integrale aanpak: we werken aan het beleid voor Natte Natuurparels, de Kaderrichtlijn water (KRW), Natura 2000 en het voormalig Programma Aanpak Stikstof.

Voorbereidingen

Om een afgewogen en realistisch ontwerp te kunnen maken voor de gewenste situatie, is het belangrijk te weten wat de bestaande situatie is. Daarbij vragen we de belanghebbenden om met ons mee te kijken. In het voorjaar van 2017 zijn in het gebied flora- en fauna onderzoeken uitgevoerd en gegevens verzameld over bodem en water. In de zomer hebben we de diepte van beken, sloten en greppels gemeten en de ligging van duikers in kaart gebracht. Vervolgens hebben we een grondwatermodel en een oppervlaktewatermodel gemaakt. Alle gegevens uit het veld zijn in de modellen verwerkt en met de grondeigenaren gecheckt. Om kwetsbare natuur te beschermen en herstellen, is op een aantal plekken een hogere grondwaterstand nodig. Het effect van mogelijke maatregelen bespreken we steeds met de direct betrokkenen. 

Planning

In een ontwerp-projectplan en een Ruimtelijke Ordeningsplan (RO-plan) beschrijven we de herinrichting van het beekdal, de herstelmaatregelen en de mogelijke effecten. Als de plannen klaar zijn, worden deze ter inzage gelegd. U hebt dan de mogelijkheid tot inspraak. De planning ziet er globaal als volgt uit:

Naar alle stappen

Stap 1 - Notitie Rijkweidte en Detailniveau

In deze eerste stap ligt de nadruk op het maken van het programma van eisen (PvE) en het opstellen van de notitie Rijkweidte en detailniveau (NRD).

Programma van eisen

In het programma van eisen worden de harde kaders van het project, zoals de doelstellingen waar het project (wettelijk gezien) minimaal aan moet voldoen, opgenomen. Daarnaast worden ook alle wensen en eisen uit de omgeving in het PvE opgenomen. In een later stadium wegen we af welke wensen en eisen we mee kunnen nemen in het project en welke niet.

NRD

De m.e.r.-procedure start met het maken van een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). Daarin wordt de vraag beantwoord voor welke alternatieven we de milieueffecten gaan onderzoeken en hoe gedetailleerd we dat willen doen. Deze notitie komt ter inzage en er kan door u op worden gereageerd.

  •     Reikwijdte: welke alternatieven, welke milieuaspecten?
  •     Detailniveau: hoe uitgebreid, op welke manier?

Stap 2 - me.r.-procedure

Opstellen concept MER

In deze periode ligt de nadruk op het maken van het concept MER. MER staat voor milieueffect rapportage en brengt milieueffecten in beeld van een plan voordat de overheid er een besluit over neemt. Zo’n rapportage is verplicht als een organisatie maatregelen wil nemen die een groot effect op de omgeving kunnen veroorzaken. Daar is bij project Tongelreep geen sprake van. Wij hebben gekozen om op vrijwillige basis een m.e.r.-procedure te starten voor het project Tongelreep, zodat we zeker weten dat alle varianten zorgvuldig worden afgewogen voor we een keuze maken.

Het uitvoeren van de MER is echter ook een manier om meerdere varianten onder de loep te nemen en te laten beoordelen op omgevings- en milieueffecten door een extern bureau. Uiteindelijk komt hier dan een voorkeursvariant uit en organiseren wij een openbare bijeenkomst om het voorkeursalternatief met u te bespreken.

Stap 3 - Ontwerpplannen

De voorkeursvariant die bepaald is in de vorige periode wordt in dit tijdvak vertaald in het Projectplan Waterwet en in de PIP.

Projectplan Waterwet (PPWW)

In het Projectplan Waterwet wordt het voorkeursalternatief vertaald naar concrete maatregelen. Het projectplan beschrijft het werk en de wijze waarop het zal worden uitgevoerd.

In deze periode wordt een derde ronde keukentafelgesprekken ingepland, om de verschillende varianten van maatregelen met u te bespreken. Zo willen we samen met u komen tot een gedragen ontwerp projectplan.

PIP

PIP staat voor 'provinciaal inpassingsplan'. Een provinciaal inpassingsplan kunt u vergelijken met een bestemmingsplan in een gemeente. Om provinciebelangen veilig te stellen stelt de provincie voor dit project een inpassingsplan op. Het gemeentelijke bestemmingsplan wordt dan buitenwerking gezet.

Onderzoeken

Gedurende dit tijdvak voeren wij detailonderzoeken uit die nodig zijn om het Projectplan Waterwet, PIP en de vergunningen soepel door de procedures te leiden.

Stap 4 - Procedures

In dit tijdvak worden het Projectplan Waterwet, MER, PIP en de vergunningen in procedure gebracht. Dit betekent dat u uw opmerkingen en aanbevelingen als zienswijze kunt opgeven.

Na de terinzagelegging beantwoorden wij de zienswijzen en stellen wij een Nota van Ambtshalve wijzigingen op. Deze wijzigingen worden vervolgens verwerkt en kunnen wij het Projectplan Waterwet, de PIP en de MER definitief maken.

Door producten gecoördineerd in procedure te brengen kunt u zienswijzen op alle onderdelen tegelijk inbrengen. Wij kunnen vervolgens de zienswijzen integraal behandelen, hetgeen zorgt voor een consistente, integrale beantwoording.

Het resultaat is een onherroepelijke vaststelling van het Projectplan Waterwet, MER en PIP.

Stap 5 - Aanbesteding en uitvoering

Op het moment dat het projectplan Waterwet is vastgesteld, starten we met de aanbestedingsprocedure. Het streven is het werk eind 2020 aan te besteden, zodat in 2021 gestart kan worden met de uitvoering.

Samenwerking

Belangrijke partners zijn Provincie Noord-Brabant, Brabants Landschap, Staatsbosbeheer en de gemeenten Valkenswaard en Heeze-Leende. Daarnaast werken we samen met particulieren en agrariërs. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van Provincie Noord-Brabant.

Meer informatie

Wilt u op de hoogte blijven van dit project? Meld u dan aan voor de digitale nieuwsbrief.
Bent u grondeigenaar en wilt u een idee met ons bespreken, of heeft u vragen? Neem dan contact op per e‑mail: projecttongelreep@dommel.nl


Heeft u gevonden wat u zocht?