11 maatregelen met één doel: wateroverlast voorkomen in de regio 's-Hertogenbosch

Het ontwerp van het programma ligt tot en met 27 mei ter inzage. Iedereen kan reageren. Ook zijn er inloopbijeenkomsten waar we het plan toelichten. Bijna 2.200 inwoners dachten eerder mee via een online raadpleging. Het gaat om keuzes die de leefomgeving van veel Brabanders raken, want ruimte en geld zijn niet oneindig.

Waarom deze regio kwetsbaar is voor wateroverlast

Het gebied rond ’s-Hertogenbosch ligt op het laagste punt van Oost-Brabant. Hier komen de rivieren de Aa en de Dommel samen en stromen uit in de Maas. Vanuit het zuiden stroomt veel water die kant op. Als de Maas al hoog staat, kan het water van de Aa en de Dommel moeilijk weg. Daardoor kunnen deze beken overstromen, mogelijk tot aan Boxtel. 

Dit kan zorgen tot een paar centimeters water op straat, en op sommige plekken zelfs tot een meter of meer. Maar ook bij 20 tot 30 centimeter water ontstaat al veel schade aan woningen, bedrijven, landbouw en natuur. Ook belangrijke wegen voor hulpdiensten, zoals de A2, kunnen onder water komen te staan. Zo’n situatie kan weken duren.

11 maatregelen, één doel

Om dat te voorkomen, werken de waterschappen Aa en Maas en De Dommel samen met de gemeenten ’s-Hertogenbosch, Vught, Heusden, Sint-Michielsgestel en Boxtel, provincie Noord-Brabant en Rijkswaterstaat. Samen hebben zij het Programma Howabo opgesteld. De 11 maatregelen, verspreid over Oost-Brabant, hebben één duidelijk doel: wateroverlast voorkomen. Al is dat bij extreem weer nooit helemaal uit te sluiten.

De maatregelen zijn gericht op het vasthouden en bergen (tijdelijk opslaan) van het water op de juiste plekken, het sneller of juist langzamer afvoeren ervan én het slimmer sturen. “We versterken het watersysteem door eerder uitgevoerde maatregelen te verbeteren, en nieuwe technische oplossingen toe te voegen”, vertelt Peter van Dijk, dagelijks bestuurder bij waterschap Aa en Maas. “Zo verkleinen we de risico’s snel en bereiden we ons voor op wat in de toekomst nodig is.” 

Uit berekeningen blijkt dat nu ruimte nodig is om 36 miljoen kuub water op te vangen. Richting 2050 neemt dit toe tot 50 miljoen kuub. “Howabo streeft naar een veilige en leefbare regio voor iedereen,” zegt Saskia Boelema, gedeputeerde van de provincie Noord‑Brabant. “Dit programma maakt vandaag verantwoorde keuzes om nu droge voeten te houden en kijkt heel terecht vooruit richting 2050. Het is goed hoe we binnen Brabant samen die beweging hebben ingezet.”

Alle maatregelen in het plan zijn nodig, nu en in de toekomst. We kunnen ze alleen niet allemaal tegelijk uitvoeren.

Van plan naar uitvoering: zo pakken we het aan 

“Stap voor stap bouwen we aan een veiliger watersysteem”, zegt Vincent Lokin, dagelijks bestuurder bij De Dommel. “Grote ruimtelijke maatregelen kosten al snel 10 tot 15 jaar om te realiseren. Tegelijk neemt het risico op overstromingen door klimaatverandering toe. Daarom starten we met de maatregelen die snel veel effect hebben, zoals het nieuwe gemaal en de aanpassingen aan de waterbergingen.”  

Volgens Vincent vraagt dit ook om meer samenwerking en om water meer bovenstrooms (hoger in het gebied) vast te houden. Dat helpt daar lokaal tegen droogte en zorgt ervoor dat de omgeving van 's-Hertogenbosch bij piekbuien minder water te verwerken krijgt. “Hier werken we nu al aan in projecten. En samen met de provincie zetten we hier extra op in. Ook voor de generaties na ons.”   

Voorbeelden van maatregelen

Eén van de maatregelen is een nieuw gemaal in de Henriettewaard. Bij hoog water gaan de spuisluizen bij Crèvecoeur nu dicht, waardoor het water uit de zijrivieren niet meer naar de Maas kan stromen. Met een nieuw gemaal met extra pompen kan dat straks wel. De exacte locatie van dit gemaal wordt nog bepaald.

Ook passen we de waterbergingsgebieden bij het Engelermeer en het Bossche Broek aan. Met nieuwe ‘inlaten’ en dijkverbeteringen kan hier méér en sneller water worden opgevangen. Deze aanpassingen maken ook een volgende maatregel mogelijk: het inrichten van de Bokhovense Polder als waterbergingsgebied.

Daarnaast zijn aanpassingen voorzien aan het Grote Pand van het Wilhelminakanaal. Dit deel van het kanaal is een belangrijk doorstroomgebied tussen Helmond en Haghorst (sluis IV). Door de kades iets te verhogen en te verlengen, kan het waterpeil tijdelijk iets hoger staan zonder risico’s. Zo kan het kanaal meer water afvoeren.  

Inspraak: reageren op het ontwerp Programma

Het ontwerp van het Programma Howabo en de bijbehorende Milieu Effect Rapportage (planMER) liggen tot en met 27 mei 2026 ter inzage via officielebekendmakingen.nl.  Alle documenten, zoals het Ontwerp Programma staan ook op de projectpagina, waaronder een samenvatting van het plan (zie documenten). Ook staat hier informatie over het indienen van een zienswijzen. En de data en locaties van de verschillende inloopbijeenkomsten.

Bekijk de projectpagina 

Hoe verder?

Als alles volgens planning verloopt, stellen de betrokken partijen het Programma Howabo eind 2026 definitief vast. Daarna volgt de verdere uitwerking, samen met inwoners. Ook dan komen er weer nieuwe inspraakmomenten.

En wat kunnen inwoners zelf doen?

Ook inwoners kunnen bijdragen door water in hun eigen omgeving vast te houden. Denk het vervangen van tegels door groen, het plaatsen van een regenton of het afkoppelen van een regenpijp. Bekijk deze tips!

Video

In deze video nemen we in je 4 minuten mee in wat we doen om wateroverlast te voorkomen:
"Hoe beschermen we jouw omgeving tegen overstromingen?"