Waterpavilioen Moerenbrug
ontwerp helofietenvijver 2

Landschapspark Moerenburg, Huize Moerenburg en Herinrichting Voorste Stroom feestelijk opgeleverd op 10 mei 2012

Wethouder Marieke Moorman van de gemeente Tilburg en watergraaf Peter Glas van Waterschap De Dommel hebben op donderdag 10 mei de officiële openingshandeling verricht van het Landschapspark Moerenburg, het Waterpaviljoen Moerenburg en de Herinrichting Voorste Stroom. Dit onder grote belangstelling van bestuurders, vrijwilligers en omwonenden.

Voorste Stroom

De Voorste Stroom meandert weer over een traject van ongeveer 1,9 km door Landschapspark Moerenburg. De loop van de Voorste Stroom was al 100 jaar hetzelfde met weinig meanders (kronkels). De oude, meanderende loop van de beek is nu hersteld. Tegelijkertijd is een ecologische verbindingszone van circa 20 hectare langs de beek aangelegd en is de functie ‘viswater' gerealiseerd, zodat vissen zich vrij door de beek kunnen verplaatsen. Er zijn natuurvriendelijke oevers aangelegd en een droge faunapassage op de plek waar de Voorste Stroom onder de Meierijbaan door loopt. Ook de Korvelsche Waterloop is dit project meegenomen en uitgebaggerd. Voor het toekomstig beheer en onderhoud is nabij de A65 een veegvuiluitdraaiplaats aangelegd met een onderhoudstuw. Naast verharde paden zijn ook struinpaden in het gebied aangelegd zodat een optimale natuurbeleving mogelijk is. Recreatie vormt geen belemmering voor het functioneren van de ecologische verbindingszone langs de Voorste Stroom. Beide functies kunnen zonder problemen naast elkaar bestaan.

Prachtig wandelgebied

Landschapspark Moerenburg is niet alleen een prachtig wandelgebied maar vormt ook de poort tot het nationale landschap Het Groene Woud. Met de omvorming van Landschapspark Moerenburg is 20 hectare nieuwe natuur aangelegd die bestaat uit diverse soorten graslanden, nieuwe poelen en beplanting. De nieuwe wandelpaden maken deel uit van het Brabantbrede wandelknooppuntennetwerk.

Rioolwaterzuivering

Op het terrein waar nu rioolgemaal Moerenburg is gesitueerd, lag voorheen de rioolwaterzuivering Tilburg Oost. Deze dateerde van 1936 en was daarmee de oudste biologische rioolwaterzuivering van Nederland. Enkele gebouwen hier zijn aangemerkt als industrieel erfgoed. In 1972 is een tweede zuivering gebouwd aan de Vloeiveldweg in Tilburg Noord. Deze zuivering is in de jaren negentig van de vorige eeuw flink uitgebreid. De op dat moment verouderde installatie in Tilburg Oost werd daarmee overcompleet.

Waterbuffer

Om bij zware regenval het regenwater uit Tilburg en omgeving (dat dan is vermengd met afvalwater) tijdelijk op te slaan, is op de locatie van de voormalige zuivering een waterbuffer aangelegd. Deze waterbuffer in de vorm van een helofytenfilter bevindt zich in de hier nog aanwezige betonnen bakken en in nieuw aangelegde rietsloten. Dit systeem kan straks bij extreme regenval tijdelijk vele tienduizenden kubieke meters water vasthouden.

Helofytenfilter

"Met deze helofytenfilter en waterbuffer creëren we op een natuurlijke plek, met natuurlijke middelen en tegen zo min mogelijk kosten een robuust watersysteem. Naast een bergingsfunctie krijgt het ook een waterzuiverende, recreatieve én educatieve functie!" aldus projectleider Rob van den Boomen.
Een helofytenfilter is een zuiveringsmoeras dat bestaat uit water en riet. Het riet kan met haar wortels de vuile deeltjes uit het water filteren als ze daar tenminste de tijd voor krijgt. Is die tijd er en blijkt uit metingen dat de waterkwaliteit goed is, dan loost Waterschap De Dommel het water direct uit de buffer op de Korvelse Waterloop. Is de kwaliteit niet goed genoeg, bijvoorbeeld omdat het water te kort in de vijver stond en deze snel leeg moet vanwege de komst van nog meer neerslag, dan loopt het afvalwater via het rioolgemaal naar de rioolwaterzuivering in Tilburg-Noord waar het verder wordt gezuiverd.

Huize Moerenburg

In 2005 zijn bij graafwerkzaamheden op het terrein van de waterzuivering de resten aangetroffen van Huize Moerenburg. Dit landgoed was rond 1310 een van de drie eerste stenen huizen in Tilburg. Rond 1750 werd Huize Moerenburg gesloopt. De gemeente Tilburg heeft het vroegere landhuis niet herbouwd, maar de contouren later herrijzen op de plek waar het eeuwen geleden stond. De staalconstructie laat zien hoe het huis er vroeger uitgezien moet hebben. Ook boomgaard en de bijbehorende tuinen en grachten zijn in het landschap zichtbaar gemaakt.

Waterpaviljoen Moerenburg

Waterschap De Dommel heeft in het midden van het nieuwe watersysteem een prachtige rust- en uitzichtplek aangelegd: een waterpaviljoen. Bureau Irene Fortuyn uit Amsterdam kreeg de opdracht de helofytenvijver zodanig vorm te geven dat deze ook toegankelijk is voor voetgangers.  Dit heeft geleid tot een Waterpaviljoen, iets verhoogd in het terrein, van waaruit men het gebied kan overzien. Op deze rustplek vindt de bezoeker tevens uitleg over de locatie van de waterbuffer, over de voormalige en nieuwe rol van het Landschapspark. De wandelpaden sluiten aan bij de wandelpaden in het gebied Moerenburg en specifiek bij de wandelpaden in de voormalige tuinen van Huize Moerenburg.

Projectgebied

Het traject Moerenburg ligt in de gemeente Tilburg en wordt begrensd door de sifon onder het Wilhelminakanaal en de duiker onder de A65. Het gehele traject is ongeveer 1,9 km lang. De Voorste stroom wordt voor het grootste deel gevoed door water afkomstig van het bovenstrooms gelegen beektraject de Nieuwe Leij. Daarnaast wordt water aangevoerd vanuit de Korvelsche waterloop en een klein deel van de Zwarte Rijt. Ook wordt water aangevoerd vanuit de ondergrond in de vorm van kwelwater. Bij piekafvoeren wordt het rioolwater van Tilburg in de Korvelsche waterloop overgestort. De Voorste Stroom is een laaglandbeek die al vroeg is genormaliseerd en heeft nog dezelfde loop als ongeveer 100 jaar geleden, met weinig meanders.

Doelstelling

De hoofddoelstelling van het inrichtingsplan is als volgt geformuleerd:

De realisatie van de functies viswater en Ecologische Verbindings Zone (EVZ) langs de Voorste Stroom, deelgebied Moerenburg. Voor de functie viswater moeten de aangewezen vissoorten minimaal langs de hele beek kunnen migreren. Voor het traject Voorste Stroom zijn de belangrijkste werkzaamheden hermeandering van de beek en de aanleg van een Ecologische Verbindings Zone langs de beek.

Een nevendoelstelling is dat het gebied zo ingericht moet worden dat het past in het landschapspark Moerenburg. Dit landschapspark vormt de poort naar het Groene woud en is tevens een prachtig wandelgebied voor de inwoners van Tilburg. Met de inrichting van het gebied moet aansluiting ontstaan met het oorspronkelijke kleinschalige landschap, waarvan nog enkele overblijfselen van vroeger in het gebied aanwezig zijn. Het moet een aantrekkelijk gebied worden voor de recreant en zowel landschappelijk als recreatief een poort van het Groene Woud vormen.

Om het project Voorste Stroom enn Landschapspark Moerenburg te realiseren hebben we nauw samengewerkt met de gemeente Tilburg. Het werk is uitgevoerd door Aannemersbedrijf Van Heel uit Vorstenbosch.

Planning

Begin januari 2011 is de aannemer gestart met de graafwerkzaamheden. Het project is op 10 mei 2012 officieel opgeleverd.

Meer informatie

Mocht u van gedachten willen wisselen over het project, neemt u dan gerust contact op met projectleider Eric Schellekens, tel: 0411 618 332 e-mail: eschellekens@dommel.nl.

Bijgewerkt: 10 mei 2012

Heeft u gevonden wat u zocht?