Natte Natuurparels De Utrecht

Waterschap De Dommel heeft samen met de partners in het gebied de voorbereidingen van het project Natte Natuurparels De Utrecht weer opgepakt. In de periode tussen 2008 en 2011 is er ook aan dit project gewerkt. Omdat de financiering van grondaankopen in de EHS (tegenwoordig NatuurNetwerk Brabant, NNB) werd gestopt, is besloten om het project tijdelijk stil te leggen. Een groot gedeelte van het gebied valt onder Natura2000. De deadline voor het realiseren van de projecten in N2000-gebied is 2021. Dat was de aanleiding om dit project nu weer op te pakken.

Gebied

Het projectgebied van het project Natte Natuurparels De Utrecht omvat een vrij groot omvangrijk gebied:

  • Landgoed De Utrecht (gedeelte van het landgoed)
    Landgoed De Utrecht ligt ten zuiden van Esbeek aan weerszijden van de weg Tilburg-Reusel (N269). Het landgoed is in 1899 ontstaan door ontginning van de heidevelden door de toenmalige Levensverzekering Maatschappij De Utrecht. De maatschappij ging later op in Amev en is nu onderdeel van ASR. Het 2500 hectare grote landgoed bestaat uit 1600 hectare bos, 200 hectare natuurterrein en 600 hectare landbouwgrond. Daarnaast heeft 100 hectare een woon- en recreatiefunctie met verhuurde en in erfpacht uitgegeven woningen, waarvan enkele rijksmonument zijn. Het landgoed heeft ook een belangrijke recreatieve functie. Jaarlijks komen duizenden wandelaars, golfers, fietsers en ruiters naar het gebied.
  • De Reusel
    De beek de Reusel stroomt via Landgoed Wellenseind en vervolgens door Landgoed De Utrecht richting Diessen. De Reusel is hier in de jaren ’60 van de vorige eeuw niet rechtgetrokken en kent nog een natuurlijk verloop. De beek stroomt door en langs bossen, bestaande uit naald- en loofbomen. In hoogwaterperioden staan grote delen van het bos direct liggend aan de Reusel onder water.
  • Mispeleindse en Neterselse Heide
    De Mispeleindse en Neterselse Heide zijn droge en vochtige heiderestanten van de voorheen uitgestrekte Kempische Heide. Hierin liggen vennen zoals De Flaes en Het Goor. Een deel van de heide ligt op Landgoed De Utrecht. Een ander deel is in beheer bij Brabants Landschap.
  • Hoogeindse Beek
    De Hoogeindsche Beek vindt zijn oorsprong net over de grens in Belgie en is genormaliseerd en gestuwd en ligt in een vrij vlak beekdal. Een deel van de beek stroomt door het ven De Broekeling. De beek vormt de scheiding tussen intensieve landbouw en natuur en mondt nabij Esbeek uit in het Spruitenstroompje (zijbeek van de Reusel).
  • Raamsloop
    De Raamsloop ontspringt tussen Reusel en Bladel bij de Hamelendijk en stroomt via Reusel, Hulsel en Lage Mierde. Op Landgoed Wellenseind stroomt de Raamsloop de Reusel in. Het traject wat in het projectgebied valt is het stukje Raamsloop tussen de Neterselsedijk in Lage Mierde tot aan de samenkomst met de Reusel op Landgoed Wellenseind.

De Reusel op landgoed De Utrecht

Locatie

Het projectgebied beslaat al bovengenoemde gebieden. Hieronder vindt u het complete gebied in een kaart.

Aanpak

In 2008 is het waterschap, samen met organisaties in het gebied voortvarend aan de slag gegaan met het project Natte Natuurparels De Utrecht. We bespraken mogelijke maatregelen en scenario’s om de verdroging in het gebied aan te pakken. Vanaf eind 2010 hebben we met het project vanwege rijksbezuinigingen (Ecologische Hoofdstructuur) een pas op de plaats moeten maken. Om de (gebieds)kennis die we gezamenlijk hebben opgedaan goed vast te houden, hebben we die gebundeld in het document ‘Scenariostudie’.

Doordat een groot gedeelte van het projectgebied in Natura 2000-gebied ligt waar ook PAS-maatregelen genomen moeten worden, is in 2015 besloten om het project weer op te pakken. Onze hydrologen zijn druk bezig om een nieuw oppervlaktewatermodel en grondwatermodel te maken waarmee we de huidige situatie goed in beeld krijgen en wat als basis dient voor de scenario’s die te zijner tijd doorgerekend moeten worden.
Het bestaande programma van eisen is weer eens kritisch bekeken en beoordeeld naar aanleiding van de kennis en regels van nu. Na oplevering van het definitieve programma van eisen kan er worden gewerkt richting projectplan met ontwerpen en indeling. Dan zullen ook de inwoners van het gebied meer betrokken worden.

Resultaat

De doelstellingen voor het project Natte Natuurparels De Utrecht zijn veelzijdig:
Herstel Natte Natuurparels. Een natte natuurparel (NNP) is een belangrijk nat natuurgebied met bijzondere natuur die afhankelijk is van voldoende grondwater en een goede waterkwaliteit. De meeste gebieden zijn verdroogd. Om de gewenste natuur te behouden of terug te laten keren, moet het gebied meer en langer water vasthouden en de waterkwaliteit moet worden verbeterd.
In het projectgebied liggen verschillende Natte Natuurparels:

  •  NNP De Utrecht inclusief de deelgebieden Hoogeindsche Beek, het beekdal van de Reusel en De Raamsloop
  •  NNP Mispeleindse en Neterselse Heide.

Afbeelding van ven De Flaes

Doel

Het doel van dit project is de verdroging tegen te gaan de de waterkwaliteit waar mogelijk te verbeteren. Op die manier wordt ca. 797 ha natuur hersteld (324 ha De Utrecht en 473 ha Mispeleindse en Neterselse Heide).
Bomen en planten hebben elk een eigen waterbehoefte. Enkele voorbeelden van de gewenste begroeiing in het gebied: natte heide, berken-eikenbos, gagelstruweel, ven en vochtig schraalland/heide.
Daarnaast wordt een deel van de Hoogeindsche Beek ingericht als ecologische verbindingszone (EVZ) met hermeandering waar mogelijk.

Herstel van de Raamsloop tussen de Neterselse dijk en Landgoed Wellenseind en deze zodanig in te richten dat voldaan wordt aan de doelstelling KRW, N2000/PAS, Natte Natuurparel en EHS en de realisatie van het NNB.

Dit is een integraal project waarbij aandacht wordt gegeven aan beekherstel, verbetering waterkwaliteit, water vasthouden in het gebied, GGOR (Gewenste Grond- en Oppervlaktewater Regime), natuurontwikkeling, ecologische verbinding en landschap. Daarnaast willen de samenwerkingspartners de agrarische structuur verbeteren, kansen voor toerisme/recreatie ontwikkelen en de cultuurhistorie in het gebied behouden en beleefbaar maken.

Planning

Momenteel wordt het programma van eisen herzien en worden de hydrologische modellen opgesteld. De planning is om in 2016 – 2017 de plannen verder uit te werken, met de omwonenden in gesprek te gaan en eventueel benodigde gronden te verwerven. Hierna worden de vergunningen aangevraagd en kan het werk worden aanbesteed. De uitvoering wordt verwacht eind 2018 – begin 2019.

Samenwerking

Met het project Natte Natuurparels De Utrecht willen de samenwerkingspartners Waterschap De Dommel, Brabants Landschap, ASR, Landgoed Wellenseind, ZLTO, Huis van de Brabantse Kempen en de Provincie Noord-Brabant hun gezamenlijke ambitie voor het Natuurnetwerk Reuseldal waarmaken. Hieronder valt het realiseren van natuur voor het Natuurnetwerk Brabant (opgave Natte Natuurparel, N2000, PAS, EHS en EVZ) en het herstellen van de beken de Hoogeindsche Beek en de Raamsloop.
Dit is een integraal project waarbij niet alleen aandacht wordt gegeven aan natuur- en waterdoelstellingen, maar ook aan landschap, cultuurontwikkeling / archeologie, recreatie en aan verbetering van de agrarische structuur en verbetering van de waterhuishouding voor de landbouw.

Meer informatie

Heeft u nog vragen, dan kunt u contact opnemen met projectleider Marcel van den Broek, via e-mail of telefoon 06 – 15 87 80 32.

Zie ook

Nieuwsbrief Groene Ruimte