Unieke natuurlijke corridor verbindt mens en natuur
Als waterschap staat duurzaamheid centraal in alles wat we doen. Dat geldt ook voor de renovatie van de corridor op ons hoofdkantoor in Boxtel. In dit project komen biobased materialen, circulaire reststromen en energieopwekking samen in één oplossing. Dit gebeurt met innovatieve toepassingen die niet eerder op deze manier zijn gebruikt. De aanpak is ook geschikt voor kantoren, scholen en andere publieke gebouwen. Hieronder lees je meer over de voordelen, lessen en toepassingen.
Van hoge kosten naar innovatieve duurzaamheid
De corridor stond bekend om grote temperatuurverschillen. In de zomer liep de temperatuur op tot boven de 50 graden. In de winter was het er juist erg koud. Dit zorgde voor een oncomfortabel binnenklimaat, hoge energiekosten en zelfs schade aan glasplaten. De uitdaging was duidelijk: een oplossing die beter is voor mens, omgeving én natuur.
Een natuurlijke match met innovatie
Samen met gespecialiseerde partners kozen we voor een biobased aanpak. Architect Lydia Fraaije ontwierp deze vanuit het principe van biomimicry. We bekeken het gebouw als een ecosysteem, waarin natuurlijke materialen en technologie elkaar versterken.
Het resultaat is een ademende en energieopwekkende wand die:
- het comfort verhoogt
- het energieverbruik verlaagt en energie opwekt
- gezonder is voor mens en omgeving
- laat zien wat circulair bouwen nu al mogelijk maakt
De verbinding met buiten is sterker geworden door een venster met uitzicht op De Dommel. Ook is het dak aan de noordzijde beplant met wit vetkruid. Dit is een natuurlijk en betaalbaar alternatief voor een sedumdak. Voor de toekomst onderzoeken we de mogelijkheden voor een insectenhotel, een sperwernestkast en een vleermuizenhotel.
Kijkje in de biobased wand
De wand bestaat uit meerdere lagen die passen bij onze duurzaamheidsdoelen. De wand is opgebouwd uit de volgende onderdelen.
Biobased binnenwand van bermgras
De binnenwand bestaat uit platen van bermgras uit regionale reststromen van ons eigen gemaaide bermgras. Dit materiaal:
- is volledig natuurlijk en biobased
- reguleert vocht
- verbetert de akoestiek
- draagt bij aan een gezond binnenklimaat
Bovendien filtert de toegevoegde actieve kool schadelijke stoffen uit de lucht. Een succesvol experiment en eindproduct van Rik Maarsen van Compostboard.bio.
Primeur: isolatie met mycelium
Achter de binnenwand zit natuurlijke isolatie van mycelium, gemaakt door FC-i. Het is de eerste keer dat mycelium biocomposieten zijn gebruikt als isolatie in een permanente constructie. Dit project is daarmee een belangrijke stap in het opschalen van biobased bouwen. Het materiaal is thermisch effectief en een dampopen alternatief voor synthetische isolatie. Door deze opbouw ontstaat een stabiel binnenklimaat zonder condensproblemen.
Energieopwekkende gevel
De buitenzijde bestaat uit een waterdicht membraan en geïntegreerde zonnepanelen met een speciale kleurtechniek van Kameleon Solar. Deze panelen:
- wekken energie op
- zijn vrij van lood en PFAS
- vormen een beschermende buitenschil
De gevel beschermt het gebouw en wekt tegelijk energie op. De kleurtechniek is geïnspireerd op de morphovlinder en vormt een aantrekkelijk alternatief voor traditionele zonnepanelen.
Sensoren en metingen
Samen met MNEXT meten we met sensoren continu de temperatuur, luchtvochtigheid en luchtkwaliteit. Zo is de corridor een levend laboratorium en een inspiratiebron voor nieuwe projecten.
De voordelen voor mens en natuur
Deze manier van biobased bouwen levert duidelijke voordelen op. Sommige daarvan waren vooraf niet verwacht.
Comfort en gezondheid
- van extreem warm en koud naar stabiele temperaturen
- betere luchtkwaliteit
- verbeterde akoestiek
Collega’s gebruiken de corridor nu zelfs graag voor (telefonisch) overleg.
Energie en duurzaamheid
- de verwarming kan grotendeels uit
- minder behoefte aan actieve koeling
- structurele energieopwekking via de gevel
Dit zorgt niet alleen voor energiebesparing, maar ook voor een gebouw dat energie oplevert.
Beleving en identiteit
- een natuurlijke uitstraling
- zichtbaar duurzaam karakter
- een concreet voorbeeld van duurzaamheid
De corridor laat zien waar onze duurzaamheidsambities voor staan. Het is een inspirerend voorbeeld voor medewerkers, bezoekers en partners.
Wat laten de meetresultaten zien?
De metingen laten zien dat extreme temperaturen niet meer voorkomen. Het binnenklimaat is stabiel. Het CO₂-niveau blijft ruim binnen gezonde waarden en de hoeveelheid fijnstof is opvallend laag. Ook blijkt dat het mycelium volledig is gedeactiveerd en veilig is voor gebruik in permanente gebouwen. Aandachtspunten voor verdere ontwikkeling zijn vocht en detaillering.
Brede toepassingen voor kantoren en publieke gebouwen
Deze corridor bij Waterschap De Dommel laat zien dat duurzaam bouwen nu al verder gaat dan vaak wordt gedacht. Deze biobased oplossing is toepasbaar voor:
- kantoren en overheidsgebouwen
- scholen en andere publieke gebouwen
- renovaties
- semi-buitenruimtes en corridors
Ook voor de toekomst zijn er veel mogelijkheden, zoals:
- prefab biobased gevelmodules
- woningbouw
- opschaling naar standaard bouwoplossingen
Deze manier van bouwen verhoogt het comfort en welzijn in gebouwen en verkleint tegelijk de impact op de omgeving. Een logische keuze met veel mogelijkheden.
Uitdagingen en lessen voor innovators
Zoals bij elke innovatie was dit een proces van testen, meten en leren. We liepen onder andere tegen de volgende uitdagingen aan:
- Natuurlijke materialen zoals bermgras verschillen in kwaliteit. Soms was het gras nog te nat of rook het prototype te sterk. Ook verschilden de vezels in lengte, wat het maken van gelijke wandplaten lastiger maakte. Dit vraagt om experimenteren met het productieproces.
- Nieuwe producten vragen om andere oplossingen dan standaardmaterialen. Houd rekening met meerdere productiemethoden en prototypes voordat je de juiste variant hebt. Werk samen met partners die begrijpen dat innovatie tijd kost.
- Een andere manier van bouwen kan weerstand oproepen. Betrek daarom alle partijen zo vroeg mogelijk bij het proces.
- Door kleinschalige productie zijn de kosten in het begin vaak hoger dan bij traditionele materialen. Deze investering is nodig om te kunnen opschalen. Neem daarbij ook comfort en gezondheid mee in de afweging.
Onze partners in deze duurzame innovatie
Dit project is gerealiseerd in samenwerking met:
- Morris Ham en Niels Zwartkruis, Waterschap De Dommel: duurzaamheidsadvies, initiatiefnemer en facilitator.
- Lydia Fraaije, Fraai Architecten: ontwerper gespecialiseerd in biomimicry en verbinder tussen de verschillende partners.
- Rik Maarsen, Compostboard.bio: producent biobased wandpanelen op basis van bermgras.
- Roland van Driel, FC-i: producent mycelium isolatieplaten.
- Kevin Verpaalen en Richard Reuvers: producent zonnepanelen op basis van interferentiekleurtechniek.
- Mark van Kasteren, Bouwbedrijf Van Kasteren: projectleider bouw.
- Fran Ortega Exposito en Maurice Verest, Avans MNEXT: onderzoeker & uitvoerder tests.
Meer weten?
Benieuwd wat deze biobased oplossing kan betekenen voor jouw gebouw of project? Of wil je sparren over toepassingen, samenwerking of opschaling? Neem dan contact op met Morris Ham. We denken graag mee over duurzame innovatie die mens en omgeving verbindt.
