Maaien van beken en sloten

Om te bepalen wanneer en hoe vaak we ergens maaien, houden we rekening met allerlei factoren. Denk aan lokale omstandigheden, de risico's op wateroverlast en de aanwezigheid van riooloverstorten. In principe maaien we steeds maar 1 oever of slootkant. Op de andere oever of slootkant laten we begroeiing staan. Eén keer per jaar wisselen we van kant. 

Er zijn redenen dat we een beek of sloot toch vaker of intensiever maaien. Bijvoorbeeld als Grote Waternavel volop aanwezig is. Of als er kans is op wateroverlast. Maar ook op plekken waar het riool op een beek kan lozen na hevige regen. We maaien daar vaker om gezondheidsrisico’s te beperken. Bij riooloverstorten maaien we soms juist extra vroeg en veel.  Zo voorkomen we dat daar beschermde soorten vestigen die later geschaad worden door het maaien. 

Het kan zijn dat we de maaiplanning in de loop van het jaar aanpassen. Bijvoorbeeld als het veel gaat regenen. Door begroeiing in een beek of sloot kan het water niet goed doorstromen. En dat kan zorgen voor wateroverlast. 

Op veel plekken komen we vaker terug om te maaien. Bijna overal maaien we voortaan 2 keer per jaar. Dit komt doordat we nog maar 1 oever of slootkant volledig maaien. Door vaker te maaien zorgen we dat het gemaaide deel van de beek of sloot ook echt open blijft, zodat het water goed weg kan. 

Begroeiing in een beek of sloot kan ervoor zorgen dat het water minder goed weg kan. In droge perioden heeft water zo langer de tijd om in de bodem te zakken en het grondwater aan te vullen. Bij hevige buien is de kans op wateroverlast groter. Op plekken waar de kans op wateroverlast heel groot is, maaien we meer begroeiing dan op andere plekken. 

We wisselen één keer per jaar van kant. Maaien we dit jaar de linkeroever of slootkant, dan doen we dit mogelijk vaker dan vorige jaren. Er zit altijd minimaal 6 weken tussen 2 maaibeurten. Als we nu de linkeroever of slootkant maaien, dan maaien we volgend jaar de rechteroever of slootkant. Begroeiing blijft dus maximaal een jaar staan. 

Het kan zijn dat we op sommige plekken altijd dezelfde oever of slootkant maaien. Bijvoorbeeld op plekken waar sprake is van een natuurvriendelijke oever.

Nee, dat mag niet. De regels vanuit de nieuwe gedragscode gelden voor iedereen. Op de meeste plekken maaien we na een jaar de andere oever of slootkant. 

Op sommige plekken is het onmogelijk om aan één kant begroeiing te laten staan. Bijvoorbeeld bij hele smalle beken of sloten. Maar ook bij riooloverstorten maaien we beken wel volledig kaal. Dit doen we om gezondheidsrisico’s voor mens en dier zo veel mogelijk te beperken.

In principe maaien we nergens meer in het Dommelgebied beken of sloten helemaal kaal. Ook niet voor de winter. Dit betekent dat we bij alle beken en sloten nog maar 1 oever of slootkant volledig maaien. En dat we aan de andere kant begroeiing op de oever of slootkant laten staan. Eén keer per jaar wisselen we van kant. 

Door de nieuwe gedragscode ging onze oude maaiplanning helemaal op de schop. Deze planning voldeed niet meer aan de eisen voor soortenbescherming in de nieuwe gedragscode. Onze maaiplanning bestaat uit duizenden kleine stukjes watergang. In heel korte tijd maakten we de maaiplanning zo goed mogelijk opnieuw. Dit deden we met behulp van data en modellen. Door deze automatisering ging maatwerk en input van beheerders op basis van ervaring en gebiedskennis soms verloren. De komende jaren optimaliseren we de nieuwe maaiplanning verder op basis van ervaringen die we nu opdoen.

Waterschap De Dommel onderhoudt de belangrijkste beken en sloten (A-watergangen). Ligt een kleinere beek of sloot (een B-watergang of C-watergang) op jouw grond? Dan moet je zelf het onderhoud uitvoeren.

Tijdens het onderhoud leggen we het maaisel op de oevers. Als eigenaar van het aangrenzende perceel moet je dit maaisel ontvangen en als je wil zelf verwijderen. Dit geldt voor alle beken en sloten in ons gebied.

Op sommige plekken ruimen we zelf het maaisel op. Dat doen we als het maaisel vervuild is door een lozing vanuit het riool. En bij ecologische verbindingszones. 

We toetsen onze maaiplanning aan de gedragscode bestendig beheer en onderhoud. De gedragscode beschrijft het beheer en onderhoud dat past bij een gebied waarin beschermde soorten voorkomen. Het gaat dan om beschermde soorten die vallen onder de Omgevingswet. Als er beschermde plant- en diersoorten voorkomen in een beek, dan houden we daar bij het maaien rekening mee door begroeiing te laten staan. 

Ook houden we rekening met de soorten die niet volgens de wet zijn beschermd. Maar die wel bijdragen aan een hogere biodiversiteit. Denk aan het niet maaien van onze onderhoudspaden langs onze beken en sloten voor andere insecten. Bijvoorbeeld in de winter. 

Nee, dat mag niet. Er zijn wel uitzonderingen. Bijvoorbeeld als het om veiligheidsredenen niet lukt om op een andere manier te maaien. 

Als we na een jaar voor de eerste keer van oever of slootkant wisselen, maaien we begroeiing weg die er al een jaar staat. Dit zorgt voor grotere hoeveelheden maaisel langs de kant. Daarnaast maaien we niet meer met de klepelmaaier. Hierdoor is maaisel minder versnipperd en dus meer zichtbaar. 

Op sommige plekken komen we vaker terug om te maaien door verplichtingen vanuit de gedragscode. Of in een andere periode dan vorige jaren. Dat kan schade veroorzaken. Bijvoorbeeld omdat er gemaaid moet worden, terwijl er al gewassen op het land staan.  

Wil je schade melden? Dien dan digitaal je schade in of stuur een schadebrief naar ons toe. 

De gedragscode geldt voor allerlei werkzaamheden. Van het maaien en baggeren van beken en sloten tot onderhoud aan dijken en oevers. De gedragscode geldt voor alle regelmatig terugkerende onderhoudswerkzaamheden van het waterschap.

De gedragscode beschrijft precies hoe we zorgvuldig moeten maaien, baggeren en snoeien. Met als doel om wettelijk beschermde planten en dieren zo min mogelijk te verstoren. Dankzij de gedragscode hoeven we niet voor elk beheer- en onderhoudswerk een vergunning aan te vragen. De gedragscode heeft een wettelijke geldigheidsduur van 5 jaar. 

De gedragscode is opgesteld voor waterschappen, maar de regels gelden natuurlijk voor iedereen. Iedereen die zelf slootonderhoud uitvoert of met onze werkzaamheden te maken heeft, moet zorgvuldig werken. En daarbij schade aan beschermde plant- en diersoorten voorkomen. Ook in een smalle sloot leven planten en dieren. Daarom is het goed om begroeiing te laten staan, zolang dit de doorstroom van water niet belemmert. 

Tip: haal maaisel uit het water en probeer buiten het broedseizoen te werken. 

We mogen een beek of sloot, maar ook een dijk of kering niet meer volledig kaal maaien of schonen. Ook niet voor de winter. Bij elke onderhoudsbeurt moet minimaal een deel van de begroeiing blijven staan. Daarnaast wisselen we waar dat kan maar één keer per jaar van oever.  

Dit betekent dat we bij iedere beek of sloot nog maar één oever of slootkant volledig maaien. En dat we aan de andere kant begroeiing op de oever of slootkant laten staan. Net als een deel (ongeveer 25%) van de begroeiing onder water. 

In gebieden waar zeldzame soorten voorkomen, gelden aanvullende regels. Bijvoorbeeld op plekken waar beschermde libellensoorten of amfibieën voorkomen. Daar moeten we 50% in plaats van 25% van de oeverbegroeiing en onderwaterbegroeiing laten staan. Dat is dubbel zoveel als hiervoor. Ook geldt op deze plekken een maaiverbod tijdens de actieve periode van deze soorten, zoals tijdens de vliegtijd van libellen. 

De gedragscode schrijft voor dat we kwetsbare trajecten bij voorkeur niet maaien tijdens het broedseizoen. Als dit toch moet, is vooronderzoek verplicht. Afhankelijk van de plek moet een ecoloog van het waterschap voorlopen. De ecoloog controleert dan ter plekke of er broedende vogels of andere beschermde soorten aanwezig zijn. Hierop passen we de werkzaamheden aan. 

Hiervoor gebruiken we de verspiedingsatlassen en de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). Iedereen kan een waarneming doorgeven aan het NDFF. Waarnemingen worden wel gecontroleerd op juistheid. 

Alle medewerkers van beheer en onderhoud volgden de training Wettelijke Natuurbescherming Bestendig Beheer. Deze training rondden zij af met een examen. Afhankelijk van hun functie ontvingen zij een certificaat “zorgvuldig handelen wettelijke natuurbescherming” niveau 1 of niveau 2. Ook onze aannemers voldoen hieraan.